Beyin Tümörü Belirtileri Nelerdir?
Beyin tümörü beyindeki veya yakınındaki hücrelerin anormal büyümesidir. Beyin tümörleri beyin dokusunda meydana gelebildiği gibi yakınındaki sinir, hipofiz bezi, epifiz bezi, beynin yüzeyini kaplayan zar veya kafatasından da kaynaklanabilir. Tüm bedenimizin kontrolünü beynimiz ile yaptığımız için, beyin tümörlerinin genel belirtileri ve bulunduğu konuma göre özellikli belirtileri olabilir.
Genel Bilgi
Beyin tümörleri beyinde başlayabilir. Bunlara birincil beyin tümörleri denir. Bazen kanser vücudun diğer bölgelerinden beyne yayılır. Bu tümörler metastatik beyin tümörleri olarak da adlandırılan ikincil beyin tümörleridir.
Primer beyin tümörlerinin birçok farklı türü mevcuttur. Tüm beyin tümörleri kanser (malign) değildir. Bunlara kanserli olmayan beyin tümörleri veya iyi huylu (benign) beyin tümörleri denir. Kanserli olmayan beyin tümörleri zamanla büyüyebilir ve beyin dokusuna baskı yapabilir. Diğer beyin tümörleri, kötü huylu beyin tümörleri olarak da adlandırılan beyin kanserleridir. Beyin kanserleri hızla büyüyebilir. Kanser hücreleri beyin dokusuna girerek ciddi hasar verebilir.
Beyin tümörlerinin boyutları çok küçükten çok büyüğe kadar değişir. Bazı beyin tümörleri çok küçükken fark edilir çünkü hemen fark ettiğiniz belirtilere neden olurlar. Diğer beyin tümörleri ise bulunmadan önce çok büyür. Beynin bazı kısımları diğerlerinden daha az aktiftir. Beyin tümörü beynin daha az aktif olan bir kısmında başlarsa hemen belirtilere veya şikâyetlere neden olmayabilir. Tümör tespit edilmeden önce beyin tümörünün boyutu oldukça büyüyebilir.
Sahip olduğunuz beyin tümörünün türüne, büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak ameliyat, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi uygulanabilir. Bu süreç, beyin cerrahi uzmanı, medikal onkoloji uzmanı ve radyasyon onkoloji uzmanıyla beraber yürütülür.
Beyin Tümörü Tipleri
Beyin tümörlerinin birçok türü vardır. Beyin tümörünün türü, tümörü oluşturan hücrelerin türüne bağlıdır. Tümör hücreleri üzerinde yapılan özel laboratuvar testleri hücreler hakkında bilgi verebilir. Bu testlerin bir kısmı patolojik inceleme bir kısmı da genetik incelemeden oluşur. Bu analizler sonucunda tümörün evrelendirmesi yapılır. En iyi huylu evre 1 iken en kötü huylu evre 4 olarak adlandırılır.
İyi huylu beyin tümörleri yavaş büyüyen beyin tümörleri olma eğilimindedir. Kötü huylu beyin tümörleri hızlı büyüyen beyin tümörleri olma eğilimindedir. Kötü huylu beyin tümörlerinin tekrarlama olasılığı çok yüksektir.
Beyin tümörü cinsleri şunları içerir:
- Gliomalar. Gliomalar, glial hücrelere benzeyen hücrelerin büyümeleridir. Glia hücreleri beyin dokusundaki sinir hücrelerini çevreler ve destekler. Glioma türleri ve ilgili beyin tümörleri arasında astrositom, glioblastom, oligodendrogliom ve ependimom bulunur. Gliomalar iyi huylu olabilir ancak çoğu kötü huyludur. Glioblastom, malign beyin tümörlerinin en sık görülen türüdür.
- Koroid pleksus tümörleri. Koroid pleksus tümörleri beyni ve omuriliği çevreleyen sıvıyı üreten hücrelerde başlar. Bu sıvıya beyin omurilik sıvısı denir. Koroid pleksus tümörleri beyindeki ventrikül adı verilen sıvı dolu boşluklarda bulunur. Koroid pleksus tümörleri iyi huylu veya kötü huylu olabilir. Koroid pleksus karsinomu bu tip beyin tümörünün kötü huylu formudur. Çocuklarda daha sık görülür.
- Embriyonik tümörler. Embriyonel tümörler fetal gelişimden arta kalan hücrelerde başlar. Embriyonel hücreler adı verilen hücreler doğumdan sonra beyinde kalır. Embriyonel tümörler, çoğunlukla bebeklerde ve küçük çocuklarda görülen kötü huylu beyin tümörleridir. En sık görülen embriyonal tümör türü medulloblastomdur. Genellikle beynin beyincik adı verilen alt arka kısmında bulunur.
- Germ hücreli tümörler. Germ hücreli tümörler, germ hücreleri adı verilen ve daha sonra sperm ve yumurta hücrelerine dönüşen üreme hücrelerinde başlar. Germ hücreleri çoğunlukla yumurtalıklarda ve testislerde bulunur. Ancak bazen beyin de dâhil olmak üzere vücudun diğer kısımlarında da bulunurlar. Germ hücreli tümörler beyinde meydana geldiğinde genellikle epifiz bezinin veya hipofiz bezinin yakınında bulunurlar. Germ hücreli tümörler çoğunlukla iyi huyludur. Çocuklarda daha sık görülürler.
- Pineal (epifiz) tümörler. Epifiz tümörleri beynin epifiz bezinin içinde ve çevresinde başlar. Epifiz bezi beynin merkezinde yer alır. Uykuya yardımcı olan melatonin adlı hormonu üretir. Pineal tümörler iyi huylu veya kötü huylu olabilir. Pineoblastoma, çocuklarda en sık görülen, kötü huylu bir epifiz tümörüdür.
- Meningiomlar. Menengiomlar, beyin ve omurilik çevresindeki zarlarda başlayan beyin tümörleridir. Menenjiyomlar genellikle iyi huyludur ancak bazen kötü huylu da olabilirler. Menengiomlar iyi huylu beyin tümörlerinin en sık görülen türüdür.
- Sinir tümörleri. Sinir tümörleri sinirlerin içinde ve çevresinde (sinir kılıfı tümörleri) meydana gelen büyümelerdir. Kafada meydana gelen en yaygın tip, schwannoma olarak da adlandırılan akustik nöromadır. Bu iyi huylu tümör, iç kulağı beyne bağlayan ana sinir üzerinde bulunur.
- Hipofiz tümörleri. Beyin tümörleri hipofiz bezinin içinde ve çevresinde başlayabilir. Bu küçük bez beynin tabanına yakın bir yerde bulunur. Hipofiz bezinin içinde ve çevresinde meydana gelen tümörlerin çoğu iyi huyludur. Hipofiz tümörleri hipofiz bezinin kendisinde meydana gelir. Kraniofaringioma, hipofiz bezinin yakınında meydana gelen bir tür beyin tümörüdür.
- Diğer beyin tümörleri. Beyin içinde ve çevresinde başka birçok nadir tümör türü de meydana gelebilir. Tümörler beyin çevresindeki kaslarda, kan damarlarında ve bağ dokusunda başlayabilir. Kafatasının kemiklerinde tümörler oluşabilir. Kötü huylu beyin tümörleri beyindeki mikroplarla savaşan bağışıklık sistemi hücrelerinden başlayabilir. Bu tür beyin kanserine birincil merkezi sinir sistemi lenfoması denir.
- Metastaz. Kötü huylu beyin tümörlerinin en sık sebebi metastaz yani başka bir odakta bulunan kanserin sıçramasıdır. Beyine en sık sıçrama yapan tümörlerin başında akciğer kanseri, meme kanseri, malign melanom ve prostat kanseri gelir.
Beyin Tümörü Belirtileri
Beyin tümörünün belirti ve semptomları beyin tümörünün boyutuna ve konumuna bağlıdır. Semptomlar aynı zamanda tümör derecesi olarak da adlandırılan beyin tümörünün ne kadar hızlı büyüdüğüne de bağlı olabilir.
Beyin tümörlerinin neden olduğu genel belirti ve semptomlar şunları içerebilir:
- Sabahları daha da kötüleşen baş ağrısı veya basınç hissi. Hastalar genellikle baş ağrısı ile uyanır.
- Daha sık görülen ve daha şiddetli baş ağrıları.
- Bazen gerilim baş ağrısı veya migren olarak tanımlanan baş ağrıları.
- Mide bulantısı ya da kusma. (özellikle sabahları, sebepsiz yere)
- Bulanık görme, çift görme veya görme alanınızın yanlarında görme kaybı gibi göz sorunları.
- Kol veya bacakta his veya hareket kaybı.
- Denge sağlayamama, dengesizlik.
- Konuşma bozukluğu, kelimeleri karıştırma, hatırlayamama veya telaffuz edememe.
- Yorgunluk bitkinlik hissi.
- Günlük basit konularda kafa karışıklığı.
- Bellek sorunları.
- Basit komutları takip etmekte zorluk.
- Kişilik veya davranış değişiklikleri.
- Nöbet (kasılma nöbetleri, bayılma nöbetleri, koku, işitme veya görsel nöbetler)
- İşitme sorunları.
- Baş dönmesi veya dünya dönüyormuş hissi, aynı zamanda vertigo olarak da adlandırılır.
- Çok aç hissetmek ve kilo almak.
- Kanserli olmayan beyin tümörleri yavaş gelişen semptomlara neden olma eğilimindedir. Yavaş büyüdükleri için ilk başta fark etmediğiniz hafif semptomlara neden olabilirler. Semptomlar aylar veya yıllar geçtikçe daha da kötüleşebilir.
- Kanserli beyin tümörleri hızla kötüleşen semptomlara neden olur. Aniden ortaya çıkan semptomlara neden olurlar. Birkaç gün veya hafta içinde daha da kötüleşirler.
Beyin tümörü baş ağrısı nasıl olur?
Baş ağrısı beyin tümörlerinin en sık görülen belirtisidir. Beyin tümörü olan kişilerin yaklaşık yarısında baş ağrısı görülür. Büyüyen bir beyin tümörü etrafındaki sağlıklı hücrelere baskı yaparsa baş ağrısı meydana gelebilir. Veya bir beyin tümörü beyinde, kafadaki basıncı artıran ve baş ağrısına yol açan şişmeye (ödem) neden olabilir.
Beyin tümörlerinin neden olduğu baş ağrısı genellikle sabah uyandığınızda daha da kötüleşir. Ancak bu her an gerçekleşebilir. Bazı kişilerde uykudan uyandıran baş ağrıları olur. Beyin tümörüne bağlı baş ağrıları, öksürürken veya ıkınırken daha da kötüleşen ağrıya neden olma eğilimindedir. Beyin tümörü olan kişiler çoğunlukla baş ağrısının gerilim tipi baş ağrısına benzediğini bildirirler. Bazı insanlar baş ağrısının migrene benzediğini söyler.
Başın arka kısmındaki beyin tümörleri boyun ağrısıyla birlikte baş ağrısına da neden olabilir. Beyin tümörü başın ön kısmında meydana gelirse baş ağrısı göz ağrısı veya sinüs ağrısı gibi hissedilebilir.
Genellikle dalgalanma gösterse de günün çoğu vakti hep bir ağrı vardır. Başlarda ağrı kesici ile şikâyetlerde azalma olsa da sürekli devam eden, can sıkıcı bir baş ağrısı vardır. Ikınma, öne doğru eğilme veya kan oksijen seviyesinin düştüğü durumlarda bu ağrı şiddetlenir.
Konumuna göre beyin tümörü belirtileri
Beynin farklı bölgelerindeki beyin tümörleri farklı semptomlara neden olabilir.
Beynin ön kısmındaki beyin tümörleri (Frontal Lob). Ön loblar beynin ön kısmındadır. Düşünceyi ve hareketi kontrol ederler. Frontal lob beyin tümörleri denge sorunlarına ve yürüme güçlüğüne neden olabilir. Unutkanlık ve olağan aktivitelere ilgisizlik gibi kişilik değişiklikleri olabilir. Bazen aile üyeleri beyin tümörü olan kişinin farklı göründüğünü fark ederler.
Beynin ortasındaki beyin tümörleri (Parietal Lob). Parietal loblar beynin üst orta kısmındadır. Dokunma, tat, koku, görme ve işitme ile ilgili bilgilerin işlenmesine yardımcı olurlar. Parietal lob beyin tümörleri duyularla ilgili sorunlara neden olabilir. Örnekler arasında görme sorunları ve işitme sorunları yer alır.
Beynin arka kısmındaki beyin tümörleri (Oksipital Lob). Oksipital loblar beynin arka kısmındadır. Görmeyi kontrol ederler. Oksipital lob beyin tümörleri görme kaybına neden olabilir.
Beynin alt-yan kısmındaki beyin tümörleri (Temporal Lob). Temporal loblar beynin yanlarındadır. Anıları ve duyguları işlerler. Temporal lob beyin tümörleri hafıza sorunlarına neden olabilir. Birisinin orada olmayan bir şeyi görmesine, tatmasına veya koklamasına neden olabilirler. Bazen tadı veya kokusu hoş olmayan veya alışılmadık duyular hissedilebilir.
Beyincik tümörleri (Serebellum). Beyincik, bilinçli koordinasyon ve denge merkezimiz olduğu için, serebellum tümörlerinde hastalarda dengeyi sağlayamama, düz çizgide yürüyememe, aşırı baş dönmesi ve bulantı gibi hisler meydana gelebilir. İhmal edilmiş vakalarda uyku hali ve hatta koma meydana gelebilir. Öncelik gerektiren tümör cinslerindendir.
Diğer Beyin Tümörü Belirtileri
- Tümörün yakınında basınç veya ağrı.
- Denge kaybı ve ince motor becerilerde zorluk, beyincikteki bir tümörle bağlantılıdır.
- Muhakeme kaybı, yavaşlık ve kas zayıflığı veya felç dahil değişiklikler, beynin ön lobundaki bir tümörle ilişkilidir.
- Konuşma, işitme, hafıza veya duygusal durumdaki değişiklikler (saldırganlık gibi) ve kelimeleri anlama veya geri getirmede sorunlar, beynin ön ve temporal lobundaki bir tümörden kaynaklanabilir.
- Dokunma veya basınç algılamasında değişiklik, vücudun bir tarafında kol veya bacakta güçsüzlük veya vücudun sol ve sağ taraflarıyla ilgili karışıklık, beynin frontal veya parietal lobundaki bir tümörle bağlantılıdır.
- Yukarıya bakamama epifiz bezi tümöründen kaynaklanabilir.
- Anne sütünün salgılanması sağlayan prolaktin hormonu yükselmesi durduk yere memeden süt gelmesine ve adet dönemlerinin değişmesine sebep olabilir. Çocuk sahibi olmayan çalışan anne adaylarında gebe kalamamaya sebep olabilir. Büyüme hormonu fazlalığı yetişkinliklerde el ve ayakların büyümesine sebep olabilir. Bunların hepsi hipofiz tümörü ile bağlantılıdır.
- Yutma güçlüğü, yüz kaslarında zayıflık veya uyuşukluk veya çift görme, beyin sapındaki bir tümörün belirtisidir.
- Görmenin bir kısmının kaybı veya çift görme de dahil olmak üzere görme değişiklikleri, temporal lob, oksipital lob veya beyin sapındaki bir tümörden kaynaklanabilir.
Kaynakça
- McNeill KA. Epidemiology of Brain Tumors. Neurol Clin. 2016;34(4):981-998. https://doi.org/10.1016/j.ncl.2016.06.014
- Herholz K, Langen KJ, Schiepers C, Mountz JM. Brain tumors. Semin Nucl Med. 2012;42(6):356-370. https://doi.org/10.1053/j.semnuclmed.2012.06.001
- Chintagumpala M, Gajjar A. Brain tumors. Pediatr Clin North Am. 2015;62(1):167-178. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2014.09.011
- Peyrl A, Frischer J, Hainfellner JA, Preusser M, Dieckmann K, Marosi C. Brain tumors – other treatment modalities. Handb Clin Neurol. 2017;145:547-560. https://doi.org/10.1016/b978-0-12-802395-2.00034-1
- Laws ER Jr, Thapar K. Brain tumors. CA Cancer J Clin. 1993;43(5):263-271. https://doi.org/10.3322/canjclin.43.5.263
- Mesfin FB, Al-Dhahir MA. Gliomas. [Updated 2023 May 20]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441874/
Diğer Yazılar
