Muayenehanemde veya hastane polikliniğinde hastalarımızın elinde bir MR (emar) zarfıyla içeri girdiklerini ve gözlerindeki o tedirgin bekleyişi çok sık gözlemlerim. Beyin cerrahisi pratiğimizde baş ağrısı, nöbet, baş dönmesi, kolda-bacakta uyuşma veya dengesizlik gibi şikâyetlerle başvuran hastalarımızda beynin dokusal yapısını en ince detayına kadar incelememizi sağlayan en güçlü rehberimiz Magnetic Resonance Imaging (MRG / MR) görüntülemesidir.

MR istemi yapıldığında hastalarımızın zihnini meşgul eden en korkutucu soru şüphesiz şudur: “Acaba beynimde bir kitle mi var, tümör MR’da nasıl anlaşılır?” Bu kapsamlı rehberde, bir beyin cerrahının MR kesitlerine bakarken neyi, nasıl değerlendirdiğini, iyi huylu ve kötü huylu tümörlerin MR’daki ayırıcı özelliklerini ve sık karşılaştığımız tümör tiplerinin MR görünümlerini detaylarıyla bulacaksınız.

MR (Emar) İle Beynin Ayrıntılı Görüntüleri Nasıl Elde Edilir?

MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme), vücudun iç organlarının ve dokularının yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde etmek için güçlü dev mıknatıslar ( manyetik alan) ve radyo dalgaları kullanan gelişmiş bir tıbbi görüntüleme teknolojisidir.Sistem şu biyofiziksel mantıkla çalışır: MR cihazı vücudumuzdaki su moleküllerinde bulunan hidrojen atomlarını geçici olarak aynı hizaya getirir. Gönderilen radyo frekans dalgaları kesildiğinde bu atomlar eski konumlarına dönerken mikro düzeyde sinyaller yayar. MR cihazına bağlı yüksek kapasiteli bilgisayarlar bu sinyalleri toplayarak bir beyin cerrahının milimetrik düzeyde inceleyebileceği kesitlere dönüştürür.

MR Çekimi İle İlgili Kısıtlamalar ve Güvenlik Faktörleri

Hastalarımızın sıklıkla kaygı duyduğu konulardan biri de çekim güvenliğidir. MR cihazları Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Röntgen röntgen cihazlarının aksine kesinlikle iyonize radyasyon yaymaz. Bu nedenle hamilelerde (özellikle ilk trimester sonrası) ve emziren annelerde hekim kontrolünde güvenle kullanılabilir.Ancak belirli klinik kısıtlılıklar ve dikkat edilmesi gereken hususlar vardır:

• Klostrofobi (Kapalı Alan Korkusu): Tünel tipi kapalı MR cihazları klostrofobik hastalarda zorluk yaratabilir. Bu durumda hafif sedasyon (rahatlatıcı ilaç) verilerek çekim yapılabilir ya da uygun vakalarda Açık MR tercih edilebilir.
• Metal ve Protez Varlığı: Cihaz devasa bir mıknatıs olduğu için manyetik alana duyarlı eski tip kalp pilleri, beyin pilleri, koklear (işitme) implantları ve vücudunda manyetik metal protez bulunan hastalarda “MR UYUMLU” (MR Conditional/Safe) belgesi yoksa çekim yapılması hayati tehlike yaratır.
• Kontrast Madde (İlaç) Alerjisi ve Böbrek Fonksiyonları: İlaçlı emar çekimlerinde damardan verilen “Gadolyum” bazlı kontrast maddelere karşı alerjisi olanlarda veya ağır böbrek yetmezliği bulunanlarda çekim öncesi detaylı değerlendirme şarttır.

MR İle Beyin Tümörü Nasıl Teşhis Edilir? (İlaçlı / Kontrastlı MR Nedir?)

Sağlıklı beyin dokusu kesitlerde belirli bir düzen ve simetri sergiler. Beyinde bir tümör geliştiğinde, bu doku normal beyin parankiminden farklı bir yoğunluk, kitle etkisi veya sınır bozukluğu olarak kendini gösterir.

MR İle İyi Huylu ve Kötü Huylu Beyin Tümörü Nasıl Ayırt Edilir?

MR taramaları bize tümörün iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign/kanserli) davranışı hakkında çok güçlü ipuçları ve ön tanılar sunar. Ancak klinik altın kuralımızı unutmamak gerekir: MR bir ön tanıdır; kesin tanı her zaman cerrahi olarak alınan dokunun patolojik ve genetik incelemesi ile konulur.Nöroşirürji (Beyin Cerrahısı) değerlendirmelerimizde ayırıcı kriterlerimiz şunlardır:

Beyin Tümörü MR İle Erken Evrede Tespit Edilebilir mi?

Evet, yüksek çözünürlüklü (1.5 Tesla veya 3 Tesla) MR cihazları sayesinde beyindeki birkaç milimetrelik küçük kitleler bile hastada henüz klinik bir belirti (nöbet, felç vb.) vermeden çok erken evrelerde tespit edilebilir. Ancak genetik yatkınlık veya nöronal bir rahatsızlık bulunmadığı sürece şikâyeti olmayan kişilere rutin tarama MR’ı önerilmez.

MR Görüntüsü İle Tümör Teşhisinde Yanılma Payı Var mıdır?

MR yüksek teknolojili bir cihaz olsa da nihai görüntüyü yorumlayan insandır. Beyin cerrahisi pratiğinde nadir de olsa radyolojik olarak tümör düşündüğümüz bir görüntü ameliyatta veya patolojide farklı bir tablo olarak karşımıza çıkabilir:

• Tümör zannedilen kitle ameliyat sonrası eski bir kanama (hematom) veya beyin apsesi (enfeksiyon) çıkabilir.
• Düşük evreli (Grade II) düşünülen bir kitle patolojide yüksek evreli (Grade III-IV) gelebilir.
• Beynin kendi tümörü (primer) zannedilen görüntü vücudun başka yerinden sıçramış bir metastaz çıkabilir.

İşte bu yüzden beyin hastalıklarında süreç, sadece bir filme bakıp karar verilen anlık bir olay değil; deneyimli bir beyin cerrahı ile güven bağında yürütülen bütüncül bir takiptir.

Beyin Tümörü İle Karışabilen Durumlar (Yalancı Tümör Görünümleri)

Radyolojik çekimlerde tümörü taklit eden ve ayırıcı tanıda mutlaka göz önünde bulundurduğumuz durumlar şunlardır: (soldaki kesit sağlıklı kişi, sağdaki kesit hastalıklı durum)

Sık Görülen Beyin Tümörlerinin MR Görüntüleri ve Özellikleri

Klinik pratiğimizde sıklıkla karşılaştığımız beyin tümörü türlerinin tipik MR özelliklerini ve hasta MR örneklerini aşağıda inceleyebilirsiniz (Büyütmek için görsellerin üzerine tıklayabilirsiniz):

Beyin Tümörü ve MR Hakkında Sıkça Sorulan Sorular